Wazige toekomst

Komende week praten we bij OCF verder over duurzaamheid. Ik denk er veel over na. Probeer een beeld te schetsen van hoe de wereld er over pakweg 30, 50 of 100 jaar uit ziet. Zijn thema's die we nu belangrijk vinden zoals energie, leefbaarheid, gezondheid en een eerlijke verdeling van rijkdommen ook dan nog de zaken waar het om gaat?

Ik betrap me er keer op keer op dat ik vanuit mijn kennis van het verleden iets zinnig probeer te zeggen over een toekomst die ik niet ken. Ik vraag me af hoe reëel mijn gedachten zijn. Ik denk aan George Orwell, die in 1948 de wereld van 1984 voorspelde. Ik begon er op 1 januari 1984 in te lezen en was blij dat ik het leven toen prettiger ervoer dan hij in zijn boek beschreef. Als ik nu wil nadenken over 2100, moet ik negentig jaar verder. Om een beeld te krijgen van de lengte van die periode, reken ik negentig jaar terug. De eerste wereldoorlog was net afgelopen, de eerste auto's reden door Nederland en vrachtvervoer over de weg was er niet of nauwelijks. Het zou nog decennia duren voor de eerste file ontstond en milieu was voor zover ik weet geen thema.

Ik voel een grote parallel met de worsteling die ik in een zaal zag toen ik er als dagvoorzitter voor stond. Het ging over de regionale uitwerking van het Deltaprogramma, naar aanleiding van het rapport van de Deltacommissie uit 2008. De commissie stelt: “Er moet rekening worden gehouden met een zeespiegelstijging van 0,65 tot 1,30 meter in 2100 en van 2 tot 4 meter in 2200. (…) Het is verstandig om hiermee rekening te houden, zodat de besluiten die worden genomen en de maatregelen die worden getroffen voor lange tijd houdbaar zijn tegen de achtergrond van wat Nederland mogelijk te wachten staat.”

De ambtenaren in de zaal kregen de uitnodiging mee te gaan doen in werksessies om na te denken over randvoorwaarden en mogelijkheden. Er ging maar een enkele hand op toen ik vroeg wie er in ging zitten. Men vond het allemaal maar vaag, bleek. Er was behoefte aan harde cijfers. Met hoeveel water moeten we in ons gebied rekening houden, anders heeft het geen zin om aan de slag te gaan, was het gevoel. Maar het niveau in gemeente X hangt af van een besluit in gemeente Y. En zelfs de huidige computermodellen zijn schijnbaar niet in staat om iets zinnigs over 2100 te berekenen. Er is een andere manier van denken nodig dan de ambtenaren gewend zijn vanuit het werk dat ze vaak al decennia doen. Ik bedacht dat het wellicht handiger is om iedereen die nu in de sector werkt vrij te stellen van deze klus, en er alleen verse, frisse, creatieve schoolverlaters mee aan het werk te laten gaan.

En ik worstel met hetzelfde, nu ik over een duurzame toekomst wil denken. Toch ga ik het proberen: opschrijven wat volgens mij de thema's zijn en daar hopelijk lekker over sparren met teamgenoten die op dit moment vermoedelijk op dezelfde manier worstelen. 'Joined fact finding', noemde een (Nederlandse) inleider het voor een (Nederlands) gehoor. Lelijke term voor een mooi proces.